Σάββατο, 24 Ιουλίου 2010

Σάμος και Natura 2000

Η Σάμος γεωγραφικά ανήκει στην περιοχή του Αν.Αιγαίου και στα όρια της Δυτ.Ανατολίας.
Η γεωμορφολογία της παρουσιάζει ιδιαίτερα μεγάλη ποικιλομορφία. Είναι κυρίως ορεινό νησί καθώς περίπου το 70 % της έκτασής της καλύπτεται από βουνά.
Το κλίμα της επηρεάζεται έντονα από τη γεωγραφία και τη γεωμορφολογία. Σε γενικές γραμμές είναι μεσογειακό με βροχερούς χειμώνες και ξηρά καλοκαίρια.
Η μεγάλη αβιοτική ποικιλομορφία δηλαδή το νερό,το έδαφος,η θερμοκρασία,το φως ,η υγρασία και οι μικροκλιματικοί τύποι αντικατοπτρίζονται στην παρουσία μεγάλης ποικιλότητας χλωρίδας, πανίδας και οικοσυστημάτων.
Από άποψη βιοποικιλότητας, η Σάμος είναι μία από τις πλουσιότερες περιοχές της Ελλάδας.Δεν είναι τυχαίος άλλωστε ο χαρακτηρισμός που της έχουν προσδώσει κατά καιρούς  διάφοροι περιηγητές, βοτανολόγοι, φυσιοδίφες κλπ σαν το νησί της γονιμότητας.
Η Σαμιώτικη χλωρίδα αποτελείται κυρίως απο μεσογειακά και ανατολικομεσογειακά στοιχεία σε ποσοστό περίπου 75 έως 80% .Το υπόλοιπο καλύπτεται από μεσευρωπαϊκά, ιρανοκασπικά, αφρικανικά και αμερικανικά. Τα είδη φυτών που έχουν καταγραφεί ξεπερνούν τα 1400 πολλά απο τα οποία είναι στενής εξάπλωσης χωρίς να λείπουν και αρκετά ενδημικά.Ο αριθμός των ειδών σε σχέση με το μέγεθος του νησιού είναι μεγάλος και αυτό οφείλεται κυρίως σε δύο λόγους Ο πρώτος είναι η πολύ κοντινή γειτνίαση της Σάμου με τις απέναντι ακτές της δυτικής Ανατολίας και ο δεύτερος η ύπαρξη δυο μεγάλων ορεινών όγκων του Κέρκη και του Καρβούνη.
Κύριο χαρακτηριστικό των χερσαίων οικοσυστημάτων του νησιού είναι ότι παρά τις έντονες ανθρώπινες επιδράσεις διατηρούν σε μεγάλο βαθμό τη φυσικότητά τους, δηλαδή στοιχεία της αρχέγονης σύνθεσής τους. Εδώ αξίζει να τονιστεί ότι η Ελλάδα είναι από τις λίγες μεσογειακές και ευρωπαϊκές χώρες που έχει διατηρηθεί μια τόσο μεγάλη βιοποικιλότητα τόσο κοντά στις φυσικές συνθήκες. Και στην χώρα μας η Σάμος κατέχει σημαίνουσα θέση. Μία επίσκεψη στις κορυφές του Κέρκη, στις ρεματιές του Καρβούνη (Μοσχογιάννηδες, Ξεπαγιασμένο, Σοφούληδες, Χατζημανώληδες), στην διαδρομή Υδρούσα-Πλάτανος θα σας πείσει γιαυτό.
Ο πλούτος αυτός πρέπει να διατηρηθεί, αφού, εκτός των άλλων, η σωστή και συνετή διαχείριση του μπορεί να καταστεί σημαντικό αναπτυξιακό συγκριτικό πλεονέκτημα του νησιού.

NATURA 2000
Στην χώρα μας η ανάγκη για προστασία και ανάδειξη της χλωρίδας και πανίδας όπως επίσης των φυσικών οικοτόπων οδήγησε στη δημιουργία των προστατευομένων φυσικών περιοχών ή περιοχών NATURA 2000 για την λήψη νομοθετικών, διοικητικών και χρηματοδοτικών μέτρων με σκοπό την αποτελεσματική διαχείριση τους.
Πολλές περιοχές της Ελλάδας με ιδιαίτερο οικολογικό ενδιαφέρον, έχουν ενταχθεί στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Προστατευόμενων Περιοχών. Σκοπός της ένταξης των περιοχών στο δίκτυο αυτό είναι η διατήρηση, βιώσιμη διαχείριση και ανάδειξη τους. Ανάδειξη των περιοχών που θα οδηγήσει σε αύξηση των τοπικών εισοδημάτων, δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και θα υπάρξει ανάσχεση του κοινωνικού και γεωγραφικού αποκλεισμού που παρατηρείται στις περισσότερες από αυτές. Οι προστατευόμενες περιοχές μπορούν και θα πρέπει να αποτελέσουν τοπικούς πόλους βιώσιμης ανάπτυξης μιας ανάπτυξης άλλου τύπου που θα είναι ήπια και συμβατή με αυτό που λέμε διατήρηση του φυσικού μας περιβάλλοντος.
Το Δίκτυο Natura 2000 αποτελεί ένα Ευρωπαϊκό Οικολογικό Δίκτυο περιοχών, οι οποίες φιλοξενούν φυσικούς τύπους οικοτόπων και οικοτόπους ειδών που είναι σημαντικοί σε ευρωπαϊκό επίπεδο.Η Ευρωπαϊκή Οδηγία για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας χλωρίδας και πανίδας (92/43/ΕΟΚ ή Οδηγία των Οικοτόπων) σχεδιάστηκε, για να διαχειρισθεί τις ιδιαίτερες προκλήσεις που αντιμετώπιζαν και ακόμη αντιμετωπίζουν οι οικότοποι και τα είδη της χλωρίδας και της πανίδας της Ευρώπης.
Αποτελείται από δύο κατηγορίες περιοχών: Τους Τόπους Κοινοτικής Σημασίας -ΤΚΣ - Sites of Community Importance - SCI  και τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας -ΖΕΠ -Special Protection Areas - SPA.Οι  ΖΕΠ ορίστηκαν με βάση την Κοινοτική Οδηγία για τη διατήρηση των άγριων πουλιών.
Να σημειωθεί ότι η Οδηγία 92/43/ΕΟΚ δεν προσδιορίζει τον τρόπο της θεσμοθέτησης των προστατευόμενων περιοχών, ούτε συγκεκριμένα μέτρα που πρέπει να ληφθούν. Απλώς απαιτεί από το κάθε Κράτος-Μέλος «να διασφαλίζει τη διατήρηση ή ενδεχομένως την αποκατάσταση σε ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης, των τύπων φυσικών οικοτόπων και των οικοτόπων των οικείων ειδών στην περιοχή της φυσικής κατανομής των ειδών αυτών».
Το Νatura 2000 είναι το βασικό μέσο προστασίας της βιοποικιλότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πρόκειται για το μεγαλύτερο στον κόσμο οικολογικό δίκτυο προστατευόμενων περιοχών που απαρτίζεται από περισσότερες από 25.000 τοποθεσίες και καλύπτει το 17% του εδάφους της ΕΕ. Το Natura 2000 αποσκοπεί στο να εξασφαλισθεί η επιβίωση των πιο πολύτιμων ειδών και ενδιαιτημάτων της Ευρώπης και διασφαλίζει πλήθος οικοσυστημικών υπηρεσιών.
ΤΙ ΕΓΙΝΕ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Η καταγραφή των τόπων που πληρούν τα κριτήρια του Δικτύου Natura 2000 έγινε στην Ελλάδα από ομάδα περίπου 100 επιστημόνων που συστάθηκε ειδικά για το σκοπό αυτό στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος LIFE (1994-1996) με τίτλο Καταγραφή, Αναγνώριση, Εκτίμηση και Χαρτογράφηση των Τύπων Οικοτόπων και των Ειδών Χλωρίδας και Πανίδας της Ελλάδας (Οδηγία 92/43/ΕΟΚ).
Η Ελλάδα έχει χαρακτηρίσει σήμερα 163 Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) και υπέβαλλε τμηματικά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή (1996 - 2002) κατάλογο με 239 Τόπους Κοινοτικής Σημασίας (ΤΚΣ) («Εθνικός Κατάλογος»). Οι δύο κατάλογοι παρουσιάζουν μεταξύ τους επικαλύψεις όσον αφορά τις εκτάσεις τους. Μάλιστα, 31 τόποι έχουν οριστεί ταυτόχρονα ως ΖΕΠ και έχουν προταθεί και ως ΤΚΣ.
Όλοι οι τόποι του Δικτύου Natura 2000, που περιλαμβάνονται στη βάση δεδομένων, συνοδεύονται από δελτίο δεδομένων με γενικότερα περιγραφικά στοιχεία και ειδικότερες πληροφορίες για τους τύπους οικοτόπων και τα είδη που ενδιαιτούν στον κάθε τόπο και από χάρτη κλίμακας 1:100.000.
Όλοι οι ανωτέρω χάρτες έχουν αποσταλεί στις Διευθύνσεις Περιβάλλοντος και Χωροταξίας των Περιφερειών της χώρας, στα Τμήματα Περιβάλλοντος των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων, στις αρμόδιες Υπηρεσίες των Κεντρικών Υπουργείων, στη βιβλιοθήκη του ΥΠΕΚΑ και διανέμονται σε όλους τους ενδιαφερόμενους πολίτες.
Στην χώρα μας το 2002, με το Νόμο 3044/02 ιδρύθηκαν οι εξής φορείς διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών:
Φ.Δ. Δέλτα Έβρου
Φ.Δ. Δάσους Δαδιάς
Φ.Δ. Λίμνης Κερκίνης
Φ.Δ. Λιμ/σας Μεσολογγίου
Φ.Δ. Δέλτα Αξιού - Λουδία - Αλιάκμονα
Φ.Δ. Λιμνών Κορώνειας – Βόλβης
Φ.Δ. Εθνικού Θαλασσίου Πάρκου Αλοννήσου - Β. Σποράδων
Φ.Δ. Δέλτα Νέστου - Βιστωνίδας – Ισμαρίδας
Φ.Δ. Όρους Πάρνωνα και υγροτόπου Μουστού
Φ.Δ. Λίμνης Παμβώτιδος Ιωαννίνων
Φ.Δ. Υγροτόπων Αμβρακικού
Φ.Δ. Υγροτόπων Κοτυχίου - Στροφυλιάς
Φ.Δ. Εθνικών Δρυμών Βίκου - Αώου και Πίνδου
Φ.Δ. Εθνικού Δρυμού Πρεσπών
Φ.Δ. Εθνικού Δρυμού Αίνου
Φ.Δ. Εθνικού Δρυμού Ολύμπου
Φ.Δ. Εθνικού Δρυμού Σαμαριάς
Φ.Δ. Εθνικού Δρυμού Παρνασού
Φ.Δ. Εθνικού Δρυμού Πάρνηθας
Φ.Δ. Εθνικού Δρυμού Οίτης
Φ.Δ. Στενών και εκβολών Καλαμά
Φ.Δ. Χελμού - Βουραϊκού
Φ.Δ. Οροσειράς Ροδόπης
Φ.Δ. Καρπάθου - Σαρίας
Φ.Δ. Κάρλας - Μαυροβουνίου - Κεφαλόβρυσου Βελεστίνου
Προυπήρχαν οι ΦΔ του θαλάσσιου πάρκου της Ζακύνθου και αυτός του Σχινιά στον Μαραθώνα που είχαν ιδρυθεί με προεδρικά διατάγματα.
Ωστόσο, η προσπάθεια της προστασίας της βιολογικής ποικιλότητας δεν τερματίστηκε με τη θεσμοθέτηση προστατευόμενων περιοχών. Ουσιαστικά, τότε άρχισε! Η κήρυξη ειναι μεν ένα απολύτως αναγκαίο βήμα αλλά από μόνη της δεν ειναι επαρκής για την επίτευξη των πολύπλοκων στόχων του συστήματος προστασίας.
Οι Φορείς  Διαχείρισης  των προστατευμένων περιοχών αποτελούν   Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα και τελούν υπό την εποπτεία του Υπουργού ΠΕ.KA. Οι αρμοδιότητες των φορέων διαχείρισης είναι σύμφωνες με το άρθρο 15 του Ν. 2742/99 «Χωροταξικός Σχεδιασμός και Αειφόρος Ανάπτυξη» (ΦΕΚ Α Ο7/10/1999)
ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ 
1) Έχουν την ευθύνη της εφαρμογής των κανονισμών διοίκησης και λειτουργίας των προστατευομένων αντικειμένων καθώς και των σχεδίων διαχείρισης και ανάπτυξης.
2) Παρακολουθούν και αξιολογούν την εφαρμογή των κανονιστικών όρων και περιορισμών που επιβάλλονται από την ΚΥΑ 6919/2004, καθώς και των κανονισμών διοίκησης και λειτουργίας και των σχεδίων διαχείρισης.
Μεριμνούν για την συλλογή, ταξινόμηση και επεξεργασία περιβαλλοντικών στοιχείων και δεδομένων για τις περιοχές ευθύνες τους, καθώς και για την συγκρότηση και λειτουργία σχετικών βάσεων δεδομένων και τεκμηρίωσης, σύμφωνα με τα υπάρχοντα εθνικά πρότυπα.
3) Γνωμοδοτούν πριν την έκδοση Προκαταρκτικής Περιβαλλοντικής Εκτίμησης και Αξιολόγησης (ΠΠΕΑ) και εγκρίνουν τους  περιβαλλοντικούς όρους  των έργων και δραστηριοτήτων που εμπίπτουν στις περιοχές ευθύνης τους, καθώς και σε κάθε άλλο θέμα για το οποίο ζητείται η γνώμη τους από τις αρμόδιες αρχές.
4) Επικουρούν τις  αρμόδιες  διοικητικές και δικαστικές αρχές για τον έλεγχο της εφαρμογής της περιβαλλοντικής νομοθεσίας και των περιβαλλοντικών και πολεοδομικών όρων που ισχύουν ή επιβάλλονται αντίστοιχα για έργα και δραστηριότητες που πραγματοποιούνται στις περιοχές ευθύνης τους. Για το σκοπό αυτό, οι φορείς διαχείρισης εισηγούνται ή αναφέρουν προς τις αρμόδιες αρχές τις πράξεις ή παραλείψεις εκείνες που συνιστούν παράβαση των όρων και περιορισμών για τις περιοχές ευθύνης τους.
5) Καταρτίζουν μελέτες και έρευνες και εκτελούν τεχνικά ή άλλα έργα που περιλαμβάνονται στο οικείο σχέδιο διαχείρισης και στα αντίστοιχα προγράμματα δράσης που είναι απαραίτητα για την ανάδειξη των προστατευομένων αντικειμένων που εμπίπτουν στη περιοχή ευθύνης τους.
6) Ενημερώνουν, εκπαιδεύουν και καταρτίζουν τους πολίτες σε θέματα που έχουν να κάνουν με τους  σκοπούς του φορέα.
Στο πλαίσιο αυτό, οι φορείς διαχείρισης μπορούν να ιδρύουν κέντρα πληροφόρησης στην έδρα των προστατευομένων αντικειμένων, να διοργανώνουν προγράμματα κατάρτισης και επιμόρφωσης σε συνεργασία με άλλους αρμόδιους δημόσιους ή ιδιωτικούς φορείς, καθώς και συνέδρια, ημερίδες, επιμορφωτικά σεμινάρια και άλλες ενημερωτικές εκδηλώσεις για την προβολή των στόχων και των επιτευγμάτων της διαχείρισης και να αναλαμβάνουν σχετική εκδοτική δραστηριότητα έντυπης ή και ηλεκτρονικής μορφής.
8) Προωθούν ,υποστηρίζουν ,οργανώνουν και εφαρμόζουν οικοτουριστικά προγράμματα.Εκδίδουν άδειες ξενάγησης και χορηγούν άδειες επιστημονικής έρευνας, τεχνικών δοκιμών και αναλύσεων εντός των ορίων των προστατευόμενων αντικειμένων, σύμφωνα με τους ειδικούς όρους και προϋποθέσεις που καθορίζονται στην ΚΥΑ οριοθέτησης και στον κανονισμό διοίκησης και λειτουργίας της προστατευόμενης περιοχής.
9) Διαχειρίζονται δημόσιες εκτάσεις που παραχωρούνται προς τον φορέα ή μισθώνονται από τον φορέα διαχείρισης κατά τις κείμενες διατάξεις, καθώς και ενοικιάζουν ιδιωτικές εκτάσεις  που περιλαμβάνονται στην περιοχή ευθύνης τους για την πραγματοποίηση σε αυτές των προβλεπομένων στον οικείο κανονισμό διοίκησης και λειτουργίας και στο σχέδιο διαχείρισης αναγκαίων παρεμβάσεων.

ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΣΤΗ ΣΑΜΟ

Στο νησί της Σάμου οι περιοχές που έχουν ενταχθεί στο δίκτυο Natura 2000 http://www.minenv.gr/
είναι οι εξής:
ΟΡΟΣ ΑΜΠΕΛΟΣ (ΚΑΡΒΟΥΝΗΣ) κωδ.GR 4120002  Έκταση 4850,12 εκτάρια ΤΚΣ

ΟΡΟΣ ΚΕΡΚΕΤΕΥΣ - ΜΙΚΡΟ και ΜΕΓΑΛΟ ΣΕΙΤΑΝΙ - ΔΑΣΟΣ ΚΑΣΤΑΝΙΑΣ -ΛΕΚΚΑΣ, ΑΚΡ. ΚΑΤΑΒΑΣΗΣ - ΛΙΜΕΝΑΣ κωδ.GR 4120003 Έκταση 6683,42 εκτάρια ΤΚΣ/ΖΕΠ

ΠΑΡΑΛΙΑ ΑΛΥΚΗ κωδ.GR 4120001 Έκταση 301,34 εκτάρια ΤΚΣ

Σημείωση 1εκτάριο=10 στρέμματα
Αν υπολογίσουμε την έκταση του νησιού που είναι περίπου 470000 στρέμματα τότε μιλάμε για κάτι λιγότερο από το 1/4 του συνολικού μεγέθους του.
http://natura2000.eea.europa.eu/
Στο νησί της Σάμου υπάρχει μεγάλη καθυστέριση όσον αφορά το ζήτημα της ανάδειξης και αξιοποίησης των περιοχών Natura 2000.
Το μοναδικό νέο πρός αυτή την κατεύθυνση σύμφωνα με τα λεγόμενα του νομάρχη 12-10-2009 είναι η Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη (ΕΠΜ) η οποία βρίσκεται  στο τελικό στάδιο για την Αλυκή της Ψιλής Άμμου.Σύντομα θα εκδοθεί το σχετικό Προεδρικό Διάταγμα και θα καθορισθεί ο Ειδικός Φορέας διαχείρισης.
Σε πρωϊμότερο στάδιο αλλά πάντως σε τελική φάση βρίσκεται και η Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη για τα Σεϊτάνια.

Δεν υπάρχουν σχόλια: