Βελανιδιά η αουχέριος -Ενα σπάνιο είδος

Στην περιοχή του Πυθαγορείου κοντά στην είσοδο του Ευπαλινείου ορύγματος υπάρχουν μικρές συστάδες δέντρων που διακρίνονται εύκολα από τον γεροδεμένο κορμό τους. Πρόκειται για ένα σπάνιο είδος βελανιδιάς με πολύ περιορισμένη εξάπλωση.Στην Σάμο απαντάται μόνο σε αυτή την περιοχή.

Είναι η Querqus Aucheri-Δρυς η αουχέριος. Ανήκει στην οικογένεια των Fagaceae. Στην οικογένεια αυτή ανήκει το γένος querqus που στην χώρα μας αποτελείται από 13 είδη. Ίσως το πιο σπάνιο είναι η αουχέριος η οποία θεωρείται ενδημικό των Δωδεκανήσων,της Σάμου και της ΝΔ Ανατολίας και μ ό ν ο!!! Είναι αειθαλής θάμνος ή δέντρο με ύψος μέχρι 10 μέτρα και έχει κρεμασμένα τα τελευταία κλαδιά. Διαθέτει παχύ φλοιό που την προστατεύει από την ξηρασία και τις πυρκαγιές. Αναπτύσσει όπως όλα τα είδη δρυς μεγάλο ριζικό σύστημα .Έτσι μεγιστοποιείται η πρόσληψη νερού ,αντέχει στους δυνατούς ανέμους και προσφέρει καλύτερη προστασία από την διάβρωση στα εδάφη. Γενικότερα είναι πολύ ανθεκτικό είδος και έχει και ιδιαίτερη αισθητική αξία.

Στην περιοχή του Ευπαλινείου υπάρχουν μόνο δέντρα που έχουν προσαρμοστεί άριστα στις ξηροθερμικές κλιματολογικές συνθήκες του Πυθαγορείου.

Στον μακρύ κατάλογο των σπάνιων και ενδημικών φυτών του νησιού η δρυς η αουχέριος κατέχει μία από τις πιο σημαντικές θέσεις λόγω της σπανιότητας της σαν είδος αλλά και επειδή διάλεξε σαν μοναδικό βιότοπο της μια περιοχή που αποτελεί για την Σάμο ίσως το μοναδικό και πιο φημισμένο αρχαίο τεχνολογικό μνημείο αν μπορούμε να το πούμε έτσι, αναφέρομαι στο Ευπαλίνειο όρυγμα.

ΠΡΟΤΑΣΗ

Τα τελευταία χρόνια ακούγεται από τον δήμο Πυθαγορείου η δημιουργία ενός αρχαιολογικού, ιστορικού, φυσικού πάρκου στην ευρύτερη περιοχή. Μάλιστα συστάθηκε και επιτροπή πρωτοβουλίας πρίν ενα χρόνο 5-4/2008 από τον πρόεδρο του Π.Ι.Σ <<Ν.ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ>> κ. Τηλαύγη Δημητρίου. Περιλαμβάνονταν καθαρισμοί , περιφράξεις, συντηρήσεις, φωτισμός , πληροφοριακές πινακίδες, δρόμοι προσπέλασης και αφορούσε την ενοποίηση του ευρύτερου αρχαιολογικού χώρου.΄Εκτοτε η επιτροπή είχε συναντήσεις με κυβερνητικούς παράγοντες στην Αθήνα μεταξύ αυτών και τον ΥΠΕΧΩΔΕ Γιώργο Σουφλιά που υποσχέθηκε την χρηματοδότηση της ανάπτυξης του Ευπαλινείου ορύγματος. (Χαραυγή 11-4-2009)

Πρέπει ο συγκεκριμένος βιότοπος να αξιολογηθεί, να προστατευθεί και να αναδειχτεί σαν μνημείο της φύσης. Να καταγραφούν τα δέντρα ένα πρός ένα. Είναι ένα κομμάτι μοναδικό για την Σάμο, για το αν. Αιγαίο και για την πατρίδα μας γενικότερα. Να είστε σίγουροι ότι το αξίζει με το παραπάνω.

Επισκεφτείτε τον.

Ένα από τα ονόματα που είχαν δοθεί στο νησί της Σάμου κατά την αρχαιότητα ήταν <<Δρυούσα>>. Η ονομασία αυτή προέρχεται από τα εκτεταμένα δάση δρυς -βελανιδιάς που πρέπει να υπήρχαν στο νησί. Εκτεταμένα δάση με βελανιδιές υπήρχαν στην αρχαιότητα σε πολλά μέρη της Ελλάδας και οι πρόγονοί μας το θεωρούσαν ιερό δέντρο. Με την πάροδο του χρόνου όμως η χρήση του δέντρου από τον άνθρωπο λιγόστεψε δραματικά τους πληθυσμούς των αρχαίων δασών.
Το πολύτιμο ξύλο της αποτελεί ένα από τα καλύτερα υλικά για την επιπλοποιία και τον οικοδομικό τομέα. Στα τέλη του 15ου αιώνα την πλούσια ξυλεία της Σάμου την εκμεταλλεύονταν οι Ιωαννίτες ιππότες της Ρόδου.
Ο φλοιός και τα κύπελλα από τα βελανίδια περιέχουν τανίνη ,μια ουσία που χρησιμοποιείται στην βυρσοδεψία. Η ευημερούσα βιομηχανία βυρσοδεψίας στο Καρλόβασι στα τέλη του 19ου αιώνα και στα μισά του 20ου βασίστηκε πάρα πολύ στην ύπαρξη αυτού του δέντρου στο νησί και μάλλον το αποτελείωσε.
Στο νησί σήμερα έχουν απομείνει λίγα μεμονωμένα δέντρα και κάποιες μικρές συστάδες. Στην περιοχή κοντά στις Μαλίστρες(φωτο) στο κέντρο του νησιού, ΒΔ του Πύργου στα 700 μέτρα υψόμετρο, υπάρχει μια αρκετά μεγάλη έκταση με αμιγές δάσος του είδους Quercus pubescens το οποίο αξίζει την προσοχή μας για να μπορέσει να διατηρηθεί.
Η βελανιδιά είναι δέντρο που καίγεται πολύ δύσκολα και αργά. Μήπως θα ήταν χρήσιμο να δημιουργηθούν <<ζώνες βελανιδιάς>>ανάμεσα στα εύφλεκτα πευκοδάση? Το δέντρο είναι μεσογειακό είδος και άριστα προσαρμοσμένο στις εδαφοκλιματικές συνθήκες της Σάμου.