Τετάρτη, 5 Ιουνίου 2019

5 Ιουνίου.Παγκόσμια ημέρα για τo περιβάλλον και....νυχτερίδες


Οι νυχτερίδες είναι μια από τις λιγότερο δημοφιλείς ομάδες ζώων του πλανήτη. Συναγωνίζονται μόνο με τα φίδια και τα ποντίκια. Μας φοβίζει το σκοτάδι και το άγνωστο που το σκοτάδι εμπεριέχει και οι νυχτερίδες πετάνε αποκλειστικά μέσα στο σκοτάδι. Δεν έχουμε ξεκάθαρη εικόνα για αυτές για τον λόγο ότι δεν έχουν συγγενείς στο ζωικό βασίλειο που να πετάνε την ημέρα σε αντίθεση με τα νυκτόβια πουλιά που έχουν ημερόβιους συγγενείς. Οι νυχτερίδες δεν είναι πουλιά. Είναι θηλαστικά και τα μόνα που πετάνε. Γεννούν κατά μέσο όρο ένα μικρό το χρόνο το οποίο θηλάζουν και φροντίζουν μέχρι την ώρα που θα μπορεί να πετάξει μόνο του. Οι νυχτερίδες δεν είναι τυφλές ούτε πίνουν αίμα. Στην πραγματικότητα 3 είδη (που ζουν σήμερα κόσμο σε περιοχές της Κ. Αμερικής) από τα 1100 που υπάρχουν στον πλανήτη τρέφονται με αίμα. Οι Ευρωπαϊκές αλλά και οι Ελληνικές καθώς και οι νυχτερίδες που ζουν στην Σάμο τρέφονται αποκλειστικά με έντομα. Σε κάποια μέρη του πλανήτη όπως για παράδειγμα στην Κίνα οι νυχτερίδες είναι πιο δημοφιλείς και έχουν συνδεθεί με την ευημερία και την καλή τύχη. Στην Ελλάδα υπάρχουν περίπου 35 είδη που σημαίνει ότι ένα στα τρία είδη θηλαστικών στη χώρα μας είναι νυχτερίδα.Η Σάμος φιλοξενεί περί τα 10 είδη νυχτερίδας. Επομένως πρόκειται για έναν εξαιρετικά σημαντικό κρίκο στην αλυσίδα της βιοποικιλότητας κάτι το οποίο δυστυχώς στον περισσότερο κόσμο είναι άγνωστο. Ο βασικός ρόλος τους στα οικοσυστήματα είναι ο έλεγχος των πληθυσμών των εντόμων. Την ημέρα τα κυνηγάνε τα πουλιά και την νύχτα οι νυχτερίδες. Μια νυχτερίδα της Σάμου για παράδειγμα που δεν ζυγίζει πάνω από 20 γρ μπορεί να καταναλώσει σε ένα βράδυ περίπου 3000 έντομα. Φανταστείτε πόσες εκατοντάδες χιλιάδες έντομα μπορεί να καταναλώσει μα αποικία νυχτερίδων σε ένα βράδυ. Να λοιπόν το φυσικό εντομοαπωθητικό. Έχει αποδειχτεί επίσης ότι πολλά από τα έντομα που καταναλώνουν είναι και καταστροφικά για τις καλλιέργειες. Λόγω της σημασίας τους όλες οι νυχτερίδες προστατεύονται αυστηρά τόσο σε εθνικό όσο και διεθνές επίπεδο. Το σημαντικότερο ίσως μέτρο για τη προστασία τους είναι η σωστή ενημέρωση και εκπαίδευση. Χρειάζεται να συνειδητοποιήσουμε ότι τόσο οι νυχτερίδες όσο και εμείς είμαστε κρίκοι στην ίδια αλυσίδα και οποιοσδήποτε κρίκος αυτής της αλυσίδας σπάσει θα επηρεάσει όλη την αλυσίδα και φυσικά και εμάς τους ίδιους. Προτού αναρωτηθούμε σε τι είναι χρήσιμες οι νυχτερίδες ας αναλογιστούμε πρώτα σε τι είμαστε χρήσιμοι εμείς.

Το κείμενο βασίζεται  στην παρουσίαση της Δρ Έλενα Παπαδάτου Περιβαλλοντολόγου από το εξαιρετικό ντοκιμαντέρ για την βιοποικιλότητα του Βαγγέλη Ευθυμίου με διεύθυνση φωτογραφίας Δημήτρη Κορδελά, παραγωγής ΕΡΤ 2011,μορφές ζωής μορφές πνοής.



Λήψη γενετικού υλικού από το είδος Nyctalus leisleri 

Ο προσδιορισμός των νυχτερίδων γίνεται όπως είναι φυσικό βραδυνές ώρες. Εντοπίζονται με ειδικό μηχάνημα που συλλαμβάνει τους υπερήχους που εκπέμπουν. Παγιδεύονται με ειδικό δίχτυ που απλώνεται σαν κουρτίνα.Λόγω της λεπτότητας του οι νυχτερίδες δεν το αντιλαμβάνονται και πέφτουν επάνω του. Μπλέκονται πάνω του και δεν μπορούν να ξεφύγουν.Αφού γίνει η καταγραφή τους, προσδιοριστεί το είδος, το φύλλο,η ηλικία,το βάρος  και άλλα χαρακτηριστικά αφείνονται ελεύθερες για να συνεχίσουν την βραδινή τους περιπλάνηση.
Στην Σάμο εξαιρετικοί βιότοποι για νυχτερίδες αποτελούν  μικροί υγρότοποι του Καρβούνη στην ζώνη της μαύρης πεύκης.



Μέτρηση βιομετρικών χαρακτηριστικών 

Τρίτη, 14 Μαΐου 2019

                                   Σιληνές της Σάμου -Silene of Samos

Οι  Σιληνές  ανήκουν στις Καρυοφυλλίδες, μια ευρύτερη τάξη του φυτικού βασιλείου που εμφανίστηκε στον πλανήτη πριν περίπου 70 εκ.χρόνια. Το γένος Σιληνή περιλαμβάνει περίπου 400 είδη τα οποία συναντώνται κυρίως στις Μεσογειακές και εύκρατες περιοχές της Ασίας. Η Ελλάδα φιλοξενεί περίπου 80 είδη και 15 από αυτά προτιμούν και την Σάμο.

                                                                        Silene italica
                
                                                                   Silene papilosa
           Αν.Μεσόγειος (Δ.Τουρκία, Κύπρος ,Συρία, Λίβανος και στην Ελλάδα, Σάμος και Ρόδος) 
                                                                        Silene sedoides
                                         
                                                                        Silene urvilei
                                   Δ.Τουρκία ,νησιά Α.Αιγαίου (Λέσβος,Χίος,Σάμος,Ρόδος)
                                                            
                                                                          Silene behen
                                                                       Silene colorata
Silene vulgaris

                                                                     Silene conica
                                                                        Silene cretica
                                                                   Silene dichotoma
                                                                       Silene fuscata
                                                                           Silene gallica

Silene samia
  Στην Ελλάδα συναντάται μόνο στον Κέρκη. Πρόσφατα εντοπίστηκε και στην Δ.Τουρκία.
                                                                         Silene gigantea

                                                                     Silene fabaria

Τρίτη, 9 Απριλίου 2019

Σχέσεις συμβίωσις-Symbiosis life


Κάθε είδος ορχιδέας παράγει χιλιάδες μικροσκοπικούς σπόρους που όμως  στερούνται την πρόσβαση  σε  θρεπτικές ουσίες που χρειάζονται κατά την περίοδο της βλάστησης (νερό, ανόργανα στοιχεία). Οι ορχιδέες για να καλύψουν αυτό το κενό και να μπορέσουν οι σπόροι να βλαστήσουν έχουν αναπτύξει συμβιωτικές φόρμες συνεργασίας με διάφορα είδη μυκήτων που ενδημούν μέσα στο έδαφος.




Μυκόριζα, από τις Ελληνικές λέξεις μύκητας και ρίζα, ονομάζεται μια ένωση μεταξύ μύκητα και των ριζών ενός ανώτερου φυτού. Τα περισσότερα μυκόριζα που συμβιώνουν με Μεσογειακές Ορχιδέες ανήκουν κυρίως σε βασιδιομύκηττες (τα γνωστά μας μανιτάρια) και σπανιότερα σε ασκομύκητες, της πολυφυλετικής ομάδας  Rhizoctonia και είναι συγκεκριμένα για την  οικογένεια (Dearnaley et al,2013). Ο μύκητας διασπά πρωτεΐνες ή αμινοξέα που είναι διαλυτά και μπορούν να απορροφηθούν από τα φυτά καθώς επίσης και μέσω τις δραστηριότη-τας τους παράγονται ενώσεις αζώτου και φωσφόρου. Από την πλευρά των φυτών συντίθενται υδατάνθρακες οι οποίοι απορροφούνται από τους μύκητες και έτσι η σχέση αυτή είναι μια σχέση συμβίωσης. Υπάρχουν κάποια είδη Ορχιδέας που στερούνται χλωροφύλλης .Το παράδειγμα της Σάμου είναι η Limodorum abortivum οποία βασίζεται στα μυκόριζα για να προσλάβει υδατάνθρακες εκτός από πρωτεΐνες. Να σημειωθεί ότι οι συμβιώσεις στο φυτικό βασίλειο είναι ιδιαίτερα δημοφιλείς εφόσον υπολογίζεται ότι περίπου το 80% των φυτών τις διαθέτουν.

Each species of Orchid produces thousands of microscopic seeds that lack access to the nutrients they need during the period of vegetation (water, minerals). The Orchids to fill this gap and allow the seeds to germinate have developed symbiotic forms of collaboration with various species of fungi resides in the soil.
Mycorrhiza, from the Greek words (μύκητας-fungus and ρίζα-root), is called a union between the fungus and the roots of a superior plant. Most of the mycorrhizas that coexist with Mediterranean Orchids belongs mainly to basidiomycetes (our well-known mushrooms), and more rarely to ascomycetes, of the  group Rhizoctonia and are specific to the family . The fungus disindegrate proteins or aminoacids that are soluble and can be absorbed by the plants as well as through their activity, N and P compounds are produced. On the side of plants, carbohydrates are synthesized which are absorbed by the fungi and so this relationship is a symbiosis. There are some Orchid species lacking chlorophyll. The example of Samos is Limodorum abortivum which is based on mycorrhiza to take on  carbohydrates other than proteins. It should be noted that symbiosis conditions   in the plant kingdom, are particularly popular since it is estimated that about 80% of the plants have them.


Σκέψεις για φυσικά επακόλουθα.
Ο άνθρωπος για δεκάδες αιώνες αντιλαμβανόταν την πραγματικότητα του φυσικού περιβάλλοντος με τα μάτια μικρού παιδιού που για να μπορέσει να διατηρήσει την ψυχική του ισορροπία αναπτυσσόμενο διανοητικά, διαιρεί τα πράγματα σε διακριτές κατηγορίες. Αυτό σχετίζεται με την ουσιοκρατία του Πλάτωνα σύμφωνα με την οποία αυτό που αντιλαμβανόμαστε σαν πραγματικότητα είναι αντίγραφο ενός πρωτοτύπου. Θεωρούσε ότι τα είδη που μας περιβάλλουν είναι σαν μια κινούμενη άμμος με στατιστικούς μέσους όρους.
Η θεωρία του Δαρβίνου στα τέλη του 19 αιώνα ήρθε να παραβιάσει αυτό το εσωτερικό ταμπού της ανθρωπότητας σε σχέση με το φυσικό περιβάλλον. Τα είδη μέσω της φυσικής επιλογής και της εξέλιξης συνδέονται μεταξύ τους μέσω μιας αλυσίδας ενδιάμεσων ατόμων. Όροι όπως ομολογία και αυτοσυναρμολόγηση ήρθαν στο προσκήνιο.
Ομολογία είναι ένας τεχνικός όρος στην βιολογία σύμφωνα με τον οποίο τα ανθρώπινο χέρι και το χέρι της νυχτερίδας είναι δύο εκδοχές του ιδίου πράγματος (κοινός πρόγονος). Το φτερό της νυχτερίδας που είναι  φτιαγμένο για να πετάει είναι ομόλογο με το ανθρώπινο χέρι που είναι φτιαγμένο για να αδράχνει. Τα χέρια του κοινού προγόνου ακολούθησαν διαφορετικές γενεαλογικές διαδρομές ανάπτυξης.
Η αυτοσυναρμολόγιση στον τομέα της ανάπτυξης κατέχει θέση ανάλογη με την φυσική επιλογή παρόλο που δεν πρόκειται ακριβώς για την ίδια διαδικασία. Και οι δύο διαδικασίες επιτυγχάνουν με αυτόματα μη σκόπιμα και απροσχεδίαστα μέσα αποτελέσματα που δείχνουν να έχουν σχεδιαστεί με λεπτομέρεια.

Η εξέλιξη μέσα από την Δαρβινική θεώρηση καθοδήγησε την αντίληψη για τον φυσικό περιβάλλον σαν ένα κόσμο με στυγνό ανταγωνισμό, επικράτηση των ισχυρότερων ή των πιο προσαρμοσμένων και δεν άφησε και πολύ χώρο σε αντιλήψεις ότι  μπορεί οι διαδικασίες της εξέλιξης και της φυσικής επιλογής να είναι και πιο ήπιες.

Σήμερα έρχονται στο φως τεράστιας σημασίας διαδικασίες κυρίως μέσω ενός μέχρι τώρα κρυφού κόσμου. Οι διαδικασίες τονίζουν την σπουδαιότητα των μεταβολικών σχέσεων, της συμβίωσης και της αλληλεξάρτησης –αλληλεπίδρασης. Ιδιότητες που δεν έχουμε, μπορούν να αποκτηθούν με τον προσεταιρισμό και τον κατάλληλο χειρισμό οργανισμών που τις έχουν .Σε πρώτη φάση κάτι τέτοιο μπορεί να μοιάζει με αιχμαλωσία ή και με έμμισθη εργασία. Σε βάθος χρόνου όμως όπως αποδεικνύεται και από το παράδειγμα με τα μυκόριζα τα ανταλλάγματα είναι τέτοια που δεν συμφέρει κανέναν  από τους εμπλεκόμενους να εγκαταλείψουν την σχέση.


Thoughts about natural consequences

Human for many  centuries has perceived the reality of the natural environment with the eyes of a young child who, in order to maintain his mental balance in relation to his intellectual development, divides things into distinct categories. This is related to Plato's essencialism , according to which what we perceive as a reality is a copy of a prototype. He thought the species that surround us is like a moving sand with statistical averages.
Darwin's theory in the late 19th century came to violate this inner taboo of humanity, in relation to the natural environment. The species through natural selection and evolution are linked to each other through a chain of intermediates. Terms such as homologation and self-assembly have come to the front.
Homologation is a technical term in biology according to which the human hand and the hand of the bat are two versions of the same species (common ancestor). The feather of the bat that is made to fly is homologous to the human hand that is made to hold of. The hands of the common ancestor followed different genealogical growth paths.

Self-assembling in the field of development, holds a position analogous to natural development , although it is not exactly the same procedure. Both processes automatically achieve, non-deliberate and unpredictable media, outcomes that seem to have been designed in detail.
Evolution through the Darwinian vision has guided the perception of the natural environment as a world of fierce competition, the prevalence of the strongest or the most adapted and did not leave much space for the perception that the processes of evolution and natural development may be even more mild.

Nowadays, processes come to light in a huge way, mainly through a hidden world. Procedures emphasize the importance of metabolic relationships, coexistence and interdependence - interaction. Attributes that we do not have can be acquired by engaging and appropriately handling organizations that have them. As a first step, this may look like captivity or even paid employment. In the long run, however, as shown by the example of mycorrhizal, the rewards are such that it is inappropriate for any of the parties involved to abandon the relationship.